Oxford’dan Çanakkale Cephesi’ne

1915’te İngiliz Fizikçi Henry Moseley, Oxford Üniversitesi’ni bırakıp gönüllü olarak Çanakkale’ye geldi. İletişim Mühendisliği görevini üstlenen Moseley, bir Türk askeri tarafından vuruldu. Savaşta kaybedilen bilim insanı İngiltere’de askeri yasaların değişmesine neden oldu.
İnternet üzerinden binlerin takip ettiği Karboğazı tarih sayfasında 10 Ağustos 1915 yılına ilişkin bilgide; Atom numarasını keşfeden Henry Moseley öldürüldü. İngiliz Fizikçi, dönemin şartlarınca Çanakkale’deydi. Moseley Kanunları’nın da sahibi olan Henry Moseley; Çanakkale’de keskin bir nişancı tarafından vuruldu. Birçok bilim adamının ifadesine göre ise; Moseley yaşasaydı 1916 yılında Fizik Nobel Ödülü’nün sahibi olabilecekti.
Moseley Kanunu, günümüzde Türk Dil Kurumu’nun arşivinde; “Elementlerin atom numarası ile çizgi frekansının karekökü arasında doğrusal bir ilişki olduğunu, başka bir deyişle elementlerin atom numaralarının artışına göre dizildiğinde, spektrum çizgisi frekansının karekökü, bir elementten diğerine geçildiğinde sabit bir miktar artar şeklinde ifade edilen kanun.” ifadesiyle açıklanmaktadır.

ÖLÜMÜNÜN ARDINDAN YASA DEĞİŞTİ
Modern periyodik cetvelin temelini oluşturan atom numarası kavramını ortaya atmış, Mendel’in sandığı gibi elementlerin özelliğinin ağırlıkları ile ilişkili olmadığını, atom numarası ile ilişkili olduğunu göstermiş olan Henry Moseley; Çanakkale’ye iletişim mühendisi olarak gelmişti. Moseley’in Oxford Üniversitesi’ni bırakarak gönüllüler arasında orduya katıldığı biliniyor.
Moseley’in ölümünün ardından İngiltere, bilim insanlarını kaybetmemek için askeri görevden muaf tutan bir yasa geliştirdi.

Yıldız Sağlam