Asırlık bir zafer

 30 Ağustos 1922’de Mustafa Kemal Atatürk önderliğindeki Türk Ordusu, düşman kuvvetlerini Dumlupınar’da bozguna uğratarak yurt topraklarını esaretten kurtardı. O kutlu günle birlikte yanan bağımsızlık meşalesi aradan geçen koca bir asra rağmen hala ilk günkü aydınlığı ile parlıyor… Türk milletinin kaderine bir dönüm noktası olarak geçen 30 Ağustos Zaferi ise, bu sene diğer zamanlardan farklı olarak kısıtlı etkinliklerle kutlandı. Zaferin yıl dönümü, Çanakkale’de de pandemi tedbirleri sebebiyle protokolün katıldığı sade bir törenle icra edildi.

30 Ağustos Zafer Bayramı, bu sene pandemi tedbirleri sebebiyle tüm yurtta sade törenlerle kutlandı. Çanakkale’de de kutlamaların adresi Cumhuriyet Meydanı’ydı. Sabah 10’da, protokol üyelerinin katıldığı anma töreniyle ATA’ya çelenk sunumu gerçekleştirildi.

Ulusal bir krize dönüşen pandemi sebebiyle yurt genelinde büyük gösteri ve törenlere izin verilmedi.

İLK KEZ 1924’TE KUTLANDI

30 Ağustos günü, ilk kez 1924’te Dumlupınar’da Çal Köyü yakınlarında Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal’in katıldığı bir törenle Başkumandan Zaferi adıyla kutlanmıştır. Zaferi kutlamak için iki yıl beklemenin en önemli nedeni 1923 yılının yeni Türkiye açısından hem ulusal hem de uluslararası alanda yoğunluğun had safhada olmasıydı.

Çal köyünde gerçekleşen ilk törende Mustafa Kemal, millî ruhun canlı tutulmasının önemini vurgulamış ve Meçhul Asker Abidesi’nin temelini eşi Latife Hanım ile beraber atmıştır.

Başkumandan Zaferi 1926’dan itibaren Zafer Bayramı olarak kutlanmaktadır. 1 Nisan 1926’da kabul edilen Zafer Bayramı Kanunu’nda 30 Ağustos Başkumandan Muharebesi gününün Cumhuriyet ordu ve donanmasının Zafer Bayramı olduğu, her yıl dönümünde bu bayram gününün kara, deniz ve hava kuvvetleri tarafından kutlanacağı belirtilir. Aynı yıl, dönemin Savunma Bakanı Recep Peker’in yayınladığı bir genelge ile bayram törenlerinde neler yapılacağı detaylı bir şekilde belirtilmiştir. Ancak 1930’ların ortalarına kadar ilk tören gibi üst düzeyde gerçekleşen Büyük Zafer kutlaması veya anma töreni yapılmamıştır. Hava Kuvvetlerinin ülke savunmasında önemli bir yeri olması nedeniyle, Tayyare Cemiyeti de 30 Ağustos tarihini “Tayyare Bayramı” olarak adlandırmıştır.

Zafer Bayramı için özellikle 1960’lardan itibaren daha kapsamlı ve katılımlı bir şekilde kutlamalar yapılmaya başlanmıştır. 30 Ağustos, Türkiye’de askerî okulların mezuniyet törenlerini yaptıkları gün olmuştur; ayrıca tüm subay ve astsubay rütbe değişiklikleri bu tarihte geçerli olmaktadır. Zafer Bayramı uzun yıllar Genelkurmay Başkanı’nın tebrikleri kabul ettiği bir bayram olarak kutlanmış; bu durum Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Başkomutan sıfatıyla kutlamalara ev sahipliği yaptığı 2011 yılından itibaren değişmiştir.

Esra Çanlı