Farkında olmadan bıraktığımız izler

Sosyal Medya'da Paylaşın Facebook Twitter

Bugünlerde kar yağışı, ihtiyacımız olan kış algısını yarattı. Doğa için, bitkiler için, çiftçiler ve tüm kentlerin barajları için bir umut doğdu. “Karda yürüyüp iz bırakmaz” derler. Arkadan iş çevirenler için olumsuz anlamı olan bir deyim.  Yaşadığımız çağda bu anlamda arkamızdan iş çeviren global şirketlerin varlığı hep söylenir. Ama bunu nasıl yaptıklarıyla ilgili fikir kafamızda oturmamıştı. Geçen haftalarda telefonumuzda kullandığımız Whatsapp uygulaması bize bir uyarı vermeye başladı. Şu tarihe kadar bu uygulama şartlarını kabul etmek zorundasınız yoksa uygulamayı kullanamazsınız. Kimisi  gelen bu mesajı okumadan kabul edip geçtiler. Kimisi ise işkillendi araştırdı ama bir sonuca varamadı. Gazeteler konuyu ayrıntılarıyla anlatarak okuruna ulaştı. Hemen alternatif uygulamaların örtülü reklamı yapıldı. Devlet konuya el attı biz de şunu kullanacağız diyerek vatandaşın yanında olduğunu gösterdi. Firma üç milyon abone uygulamayı kaldırınca, geri adım attı üç ay daha süre verdi. Ama insanlar artık bu uygulamaların hayrına bu teknolojiyi kendilerine kullandırmadığını öğrendi.

Bizi izleyen telefonumuz!

Peki sanal alemde bıraktığımız bu izler nasıl kullanılıyor? Hepimizin bir telefonu var. Telefon nereye giderseniz bulunduğunuz yerin izini hep GSM şirketine iletiyor. Bu bilgi yüklediğiniz uygulamaya verdiğiniz izinlerle o firmalara da gidiyor. Rehberinizdeki kişiler iletiliyor. Engellediğiniz numaraları topluyor. Kullandığınız cihazın markası modeli nedir biliyorlar. Yaptığınız konuşma süreleri, mesajlarınızı ne zaman atmayı tercih ediyorsunuz, seyahat ederken nerde mola veriyorsunuz, belirli bölgelerde nereden alışveriş yapılıyor, üç tane lokantanın olduğu bölgede hangisi  tercih ediliyor vb. bilgiler firma veri tabanında  depolanıyor. Tabi bu bilgilerle direkt sizi hedef almıyorlar. İstatistik bilgiler içinde küçük bir denek oluyorsunuz. Sonra bu bilgileri kullanarak ticari firmalara reklam teklifleri sunuyorlar. “Firmanızın bulunduğu bölgede siz değil rakibiniz tercih ediliyor. Size uygun reklamlarla bölgeye yaklaşanlara çeşitli kanallardan mesaj bombardımanı yaparız. Siz tercih edilirsiniz” diyorlar. Bu örnek gibi her alan için ticari bir çalışma üretebilirler. Yıllar önce gazete ilanları, televizyon reklamları bizlerin tüketim alışkanlıklarını yönlendiriyordu. Şimdi dünya çapında çalışan firmalar en büyük payı alıyorlar. Google, Facebook vb. aracılığıyla internet sayfalarına verilen reklamların fiyatları, televizyon reklamlarına verilenbütçe fiyatlarını geçti. Devlet vergisiz elde edilen bu kazancın global firmalardan tahsilinin peşine düştü. Ülkemizde temsilcilikleri bile bulunmayan firmadan nasıl vergi alacak devlet? Ocak ayı içinde temsilcilik açmayan firmaların sayfaları, internet üzerinden karartılacaktır kararı alındı. Haberlerde görüyoruz teker teker temsilcilik açmaya başladılar. Telefonumuzdan aldıkları küçücük bilgi kırıntıları, bilgiyi kendi amaçlarına kullanmasını bilenlere büyük kazanç kapısı oluyor.

Hangi uygulama bizi izlemiyor?

Peki biz ne yapalım? Şu uygulamayı kaldırdık bunu kurduk! Yine aynı şey. Eskiden verdiğimiz bilgileri artık yeni firmamıza da vermeye başladık. Onların topladığı kişilerin birbirine attığı yazışmalar, fotoğraflardaki kişiler değil. Amaçları karınca sürüsü gibi insan topluluklarının yaptıkları, birbirine benzer hareket ve davranışların istatistiğini tutmak. Onu gerektiği zaman ticari kazanca çevirmek. Tercihlerinizi yönlendirmek. Bazen internette gazetemizi okurken veya alışveriş yaparken tam da bizim o günlerde aklımızdan geçen konuyla ilgili küçük reklamların çıkmasının sebebi  işte bu tutulan istatistik bilgileri.

SMS mesajları bıktırdı. İYS bir çözüm mü?

Bir de aldığımız SMS mesajları ve firma  aramaları nasıl oluyor ona bakalım.  Onlarda birazcık kendi payımız var. AVM alışverişi yapıp kupon topluyoruz. Doldurduğumuz form buna izin veriyor! Firmadan alışveriş yaparken puan topluyoruz. O firmaya izin vermiş olduk! Artık o firma ve bağlı kuruluşlar size mesaj atabilir, olur olmaz arayabilir.Bir de bu bilgilerin toplandığı sanal ortamı firma dışına satan eski çalışan çıkarsa veya hackerler site verilerini eline geçirirse. Sizin telefon numarası, artık herkesin bildiği bir numara oldu. Alışveriş potansiyeli olan, fırsatları değerlendirmeye meraklı bir tüketici. Nasıl bunları söylüyorum? Üzerime kayıtlı iki telefon var. Birini firmalarla paylaşmadığımiçin hiç SMS reklamı gelmiyor. Diğerine  ise Ukrayna’dan bahis sitesi bana kullanmam için çip para hediye etmiş haber veriyor,bugüne kadar  aramayan ticari sektör kalmadı. Telefonda engellediğim numaralar 500’ün üzerinde.  Şimdi yeni bir çalışma ile ticari firmalara verdiğimiz bu izinlerin bir kısmını görebiliyor ve engelleyebiliyoruz. İleti Yönetim Sistemi isimli Ticaret Bakanlığının bir internet sayfası var. Bu site içinde vatandaş e-devlet şifresiyle geçmişte verdiği izinleri görüp izinleri tek tek kaldırabiliyor. https://vatandas.iys.org.tr/giris?redirect=%2Fprofil     Nasıl yapılacağı ile ilgili bilgiler  bu sitede anlatılıyor. Ama bu işlemi yapınca site uyarıyor. “Tüm firmaların bildirim süresi 31 Mayısa kadar tamamlanacaktır”. Haziran ayından itibaren ikinci bir defa girmek ve kalan izinleri kaldırmak gerekiyor. Bilinçli bir tüketici olmak, elimizdeki teknolojiyi de bilinçli kullanmak üzerimize düşen bir görev. Her ne yapıyorsak yapalım bizi izleyen bir büyük birader (Big Brother) gerçekten var bunu bilelim.


Bu haber 24/01/2021, Pazar günü yayınlandı, 233 defa görüntülendi
*