O eski halinden eser yok şimdi!

Aralık 1992 yılında oluşturulan Çanakkale Organize Sanayi Bölgesi Yer Seçim Etüdü, Çanakkale’nin 1990 yılından bu yana üretim potansiyelinin ne denli düştüğünü gözler önüne serdi. 1990 yılında, Çanakkale Merkez’in nüfusu 81 bin iken, aktif çalışan üretim tesisi sayısı 18’di… Çanakkale’de o 18 üretim tesisi, 20 yıl içerisinde ya kapandı ya da kaderine terk edildi. Sümerbank, AKFA, Tekel Şarap Fabrikası, o kapanan fabrikalardan sadece bir kaçıydı… Çanakkale OSB Yer Seçim Etüdü, Çanakkale için “O eski halinden eser yok şimdi!” dedirtti.

Aralık 1992 yılında, Çanakkale Organize Sanayi Bölgesi Yer Seçim Etüdü oluşturuldu. Oluşturulan raporda, Çanakkale’nin sanayi yapısı hakkında bilgiler yer aldı. O raporda, 1990 yılında Çanakkale’nin nüfusunun 432 bin, Merkez İlçe’nin nüfusunun ise 81 bin olduğu belirtildi.

O dönemlerde Merkez İlçe’de yaşayan vatandaşların 53 bini kentte, 27 bini ise kırsal kesimde yaşamaktaydı. İl bütününde ise 168 bin kişinin kentlerde, 263 bin kişinin ise kırsal kesimde yaşadığının altı özellikle çizilmişti. O günlerden bu günlere gelene kadar Türkiye’de ve Çanakkale’de birçok alanda değişiklikler yaşandı. Çanakkale’de zaman içerisinde kırsalda yaşayan vatandaş sayısı kentte yaşayan vatandaş sayısının yanında eridi, bitme noktasına geldi. Vatandaşlar köylerden kentlere hızlı bir şekilde göç ettiler.

Öte yandan raporda en dikkat çekici nokta ise, Çanakkale’de aktif bir şekilde çalışan üretim tesisleri oldu. Sektörler itibariyle Çanakkale ili genelinde 57 adet farklı alanlarda üretim yapan tesis olduğu kaleme alındı. Bu tesisler; 2 adet Kimya, 5 adet Tekstil-Konfeksiyon-Deri, 28 adet Gıda-İçki, 5 adet Toprağa Dayalı Sanayi, 3 adet Madencilik, 3 adet Makine-İmalat, 1 adet İnşaat, 1 adet Ambalaj, 4 adet Orman Ürünleri, 2 adet Seramik, 1 adet Gemi-Yat…

Bu tesislerden 18’i o zamanlar Çanakkale Merkez’de yer alırken, faaliyette olan tesislerde toplam 6 bin 905 kişi çalışmaktaydı. O günlerde üreten, üretime doğrudan katkı sunan, farklı sanayi kuruluşlarından şimdilerde eser kalmadı…  AKFA, kapandığı günden beri izbe bir şekilde bulunduğu yerde durmaya ve sadece fotoğraflarda yer almaya devam ediyor. Öte yandan, bir zamanlar Çanakkale denince, üzüm denince akla ilk gelen fabrika olan Tekel Şarap fabrikasının yerinde ise şimdilerde 17 Burda AVM bulunuyor… Deri fabrikası denince, kalite denince bir anda zihinde beliren Sümerbank ise daha geçtiğimiz yıl tamamen yıkıldı. Gündem Gazetesi olarak, o dönemlerde Sümerbank fabrikasında çalışan işçiler ile röportaj yapmıştık. Hepsi, o fabrika bir başkaydı derken, kapanmasın diye çok uğraştık cümlesi ile o günleri özetlemişlerdi…

Arada geçen 20 yılda, Çanakkale Merkez’de üretim alanlarının kapanmasının ardından, kentin tüketim döngüsüne girdiğini belirten vatandaşlar, bir an önce üretimin desteklenmesi gerektiğini belirttiler.

Tunahan Ünsal