Kooperatif zenginiyiz, Tarım fakiriyiz!

Çanakkale, 377 tarım kooperatifi ile Türkiye’de en çok kooperatife sahip olan illerden biri. Şu an birçoğu atıl durumda olan kooperatifler sayıca çok olsalar da giderek azalan ekim alanları ve üretim potansiyeli kooperatiften zengin, tarımsal üretimden fakir olduğumuzun kanıtı.

Çanakkale Belediye Başkanı Ülgür Gökhan’ın vaatleri arasında bulunan Kooperatifleşme konusuna Gündem Gazetesi olarak mercek tuttuk. Kooperatifçiliği ve kooperatifleşme konularına bir parantez açtık. Çanakkale ili genelinde kooperatif sayılarına bakıldığında 377 kooperatif resmi kayıtlı olarak bulunmaktadır. 300’den fazla kooperatif üretici ve tüketici kooperatifleri olarak ikiye ayrılırken, birçok kooperatif terk edildi, terk edilmeyenler ise zamanla kooperatifçilikten uzaklaştı.

Çanakkale’de hayata geçirilmesi planlanan ve hayata geçirilmesi içinde gerekli çalışmaların başlayacağı kooperatifleşme şimdiden merak konusu oldu. Başta soğan ve patates olmak üzere Pazar fiyatlarının neredeyse tamamının 10 TL’nin üzerine çıkması, ekili alanların giderek azalması ve ithalata doğrudan göbekten bağlanılması kooperatifçiliği elzem duruma getirirken, 377 kooperatifi olup da tarımsal üretimde düşüş yaşayan Çanakkale merak konusu oldu.

Çanakkale Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Prof. Dr. Türker Savaş ve Tüketiciyi Koruma Derneği Başkanı Ali Rıza Berkit kooperatifleşme sürecini ve ihtiyacını Gündem Gazetesi ile paylaştılar.

Çanakkale’deki tarım kooperatif sayısı:

Çanakkale’de mevcut durumda bulunan kooperatif sayıları; Çanakkale Merkez-26,Ayvacık-20, Bayramiç -38, Biga-86, Bozcaada-2, Çan-43, Eceabat-11, Ezine-17, Gelibolu-32, Lapseki-27, Yenice-75…

 “Çanakkale genelinde 300 civarında kooperatif var”

Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Prof. Dr. Türker Savaş, “Çanakkale genelinde kooperatif sayısı 300 civarındadır. Çanakkale belli bir dönemde kooperatifçilik teşvik edilmişti. Buranın insanı aslında kooperatifçilikle bu işlerden kurtulacaklarına inandılar. İş sonra farklı noktalara evrildi. 3-5 kişi bir araya geliyorlar, kooperatif kuruyorlar, bir şeyler yapılmaya başlanınca, aralarında anlaşmazlık çıkıyor, yönetim değişiyor, eski yönetim küsüyor, yeniden kooperatif açılıyor. Bu kooperatifler çok değişik nedenlerle bir türlü başarıya ulaşamadılar.

“Bizim arzuladığımız; ürünler kooperatif markası altında satışa sunulsun”

Hakikatten üretim anlamında ciddi katkılar sunan kooperatifçilik anlamında katkılar sunanlar var. Bu tip kooperatiflerde gübre ve yem sağlama yapıyorlar. Bizim istediğimiz yetiştirici ürünler yapılacak, kooperatif markası adı altında satışları gerçekleşecek. Hatta kooperatif öyle bir çalışacak ki yetiştirici fason olarak işlerini kooperatif için yapacak. Arzuladığımız üretim biçimi budur.

“Çanakkale’de kooperatifçilik altyapısı var”

Burada benim önerim bir Tüketici Kooperatifi kuralım, o kurduğumuz kooperatif, Çanakkale’deki üretici kooperatiflerini koordine etsin. Nerede ne var diye araştırılacak, standartlar belirlenecek ve pazarlaması yapılacak. Çanakkale’de böyle bir alt yapı ve bilinç var. Köylerde kurulan kooperatiflerde ne yapacaklarını bilememe durumu var ama yapılacak düzenlemeler il bu sorunlar giderilebilir” dedi.

“Tarım hafife alınmasın, açlık sınırına götürür”

Tüketiciyi Koruma Derneği Başkanı Ali Rıza Berkit, “Bir ülkede üretim yapılmazsa, üretim teşvik edilmezse, bilim insanı olmaya gerek yok, bu tip sorunlar hep yaşanacaktır. Tekrar tekrar söylüyoruz, hem yerel yönetimlerin hem merkezi hükümetin üretimi ciddi anlamda teşvik edilmesi gerekir. Eğer üretim anlamında teşvikler yapılmazsa tarım hafife alınmasın, bu ülkenin insanları açlık sınırına doğru gidecektir. Piyasada ürün yok, kaçınılmaz olarak tüketici ithal olan ürüne yöneliyor…

“Bu kooperatifler atıl bir şekilde durmaktadır”

Çanakkale Merkez’de tarımsal merkezli 26 kooperatif bulunurken, İl genelinde 377 kooperatif bulunmaktadır. Bölgedeki tarımsal amaçlı kooperatifler incelendiğinde Türkiye’de en çok kooperatifin olduğu illerden birisi Çanakkale… Gidilip gezildiğinde bu kooperatiflerin atıl ve çalışmadığını göreceksiniz. Hızla piyasaya girilerek, ilçelerde üretim ve pazarlama kooperatifleri kurulup, örgütlü bir şekilde üretim yapılmalıdır. Bu süreç zaman alacaktır ama hızlandırmanın yöntemleri bulunuyor.

“En çok kooperatif Biga’da bulunmaktadır”

Çanakkale’de en çok tarımsal amaçlı kooperatif Biga’da bulunmaktadır. Biga’da 86 tarım kooperatifi var. Yenice’de 75 kooperatif var. Üçüncüsü ise Çan, Çan’da 43 tane kooperatif bulunmaktadır. Bayramiç 38, Bozcaada 2, Gelibolu 32, Lapseki 27, Eceabat 11 kooperatife ev sahipliği yapmaktadır” açıklamasında bulundu.

Tunahan Ünsal