MEB VİZYON BELGESİ ve SİSTEM DÜŞÜNCESİ

Milli Eğitim Bakanlığı Vizyon Belgesini açıklama tarihini 23 Ekim olarak güncelledi. Bu kadar önemli değişikliklerin yapılacak olması elbette zaman isteyen bir durumdur ve aceleye gelmemesi gerekir. Geç olsun ama güç olmasın bu durum için sanırım uygun düşer. Milli Eğitim uygulamalarında defalarca değişiklikler ve yenilikler yapıldı. Ama bu sefer beklenti bence daha gerçekçi. Nedeni ise yeni bakanımızın eğitimin içinden gelmesi ve açıklamalarındaki gerçekçi duruşu.

Çanakkale temsilcisi olduğum Anadolu Eğitim Sendikasının 1. Dönem anket sonuçları da yeni bakanımıza olan güveni bize gösterdi. Eğitimciler arasında yapılan ankete göre öğretmenlerin%80’i yeni bakanımızın göreve gelmesinden memnun ve yeni bakanımızdan umutlu. Eğitim sistemindeki sorunlar hakkında ise öğretmenlerin %49’u baştan aşağıya yenilenmeli derken diğer %49’u revize edilmesi gerektiğini ifade etti. Dolayasıyla eğitim-öğretim sisteminde  bir değişiklik yapılması çoğunluğun ortak fikri.

Fakat bu değişiklik nasıl yapılacak? Sistemin tümü bu değişikliklerden etkileneceğine göre, bu durum göz önüne alınacak mı? Yoksa stratejik düşünülüp planlama bunun üzerine mi kurulacak? Tamer Dövücü hocamdan  SİSTEM DÜŞÜNCESİNİ öğrendiğim zaman anladım ki sadece STARETEJİK PLANLAMALARLA Milli Eğitim Sistemimizi başarıya ulaştırmak imkansız. Nedeni ise stratejik planlama adı üzerinde düzenli seyreden, dinamik olmayan, değişmeyen koşulların etkin olduğu sistemlerde işe yarıyor. Çünkü uzun vadede örneğin 5 yıllık planlama yapıyorsunuz. Ama eğitim siteminin bileşenleri olan öğrencileri, öğretmenleri, bilgi akışını durağan varsayıyor bir bakıma değişimi görmezden geliyorsunuz. Oysa ki eğitim sistemi içinde ki her bileşen sürekli yeni oluşan durumlara göre değişmek zorunda. Bireysel farklılıklar , bilginin  hızı ve değişimi bizim 5 yıllık yaptığımız stratejik plan için de yer bulamıyor. Konu insan ise, konu eğitim ise her şey her zaman düzenli gitmez, yeni durumlar oluştukça buna uyabilecek esnekliğiniz olmalı, donanımınız olmalı. Bu donanım ve esneklik öncelikle eğitim  sistemimizin özünde ve işleyişinde olmalı ki bu sistemin üyeleri buna hazırlıklı olsun. Örneğin bir topa aynı hızla ve aynı açıyla vurduğunuz zaman, her vuruşunuzda aynı yöne gider. Ama bunu bir canlı üzerinde örneğin bir köpek üzerinde (örnek yerine otursun diye söylüyorum) denediğiniz zaman her seferinde başka bir tepkiyle karşılaşırsınız. Bir uygulama her zaman, her yerde, her durumda işe yaramaz. İşe yarar gibi davranırsak sonra niye olmadı diye kara kara düşünürüz. Çevreden , çevrenin yarattığı fırsatlardan ve  tehditlerden bağımsız planlamalar bir yere kadar götürüyor.  Yaşayan ve çevreyle ilişkisi olan açık sistemlerde stratejiler belli bir yere kadar işe yarar. Ama beklenmeyen bir durum oluşunca sistemin içindeki kişilerin yetenekleri ölçüsünde çözüm üretirler. Onun için ülkemizin farklı bölgelerinde farklı uygulamalarla karşılaşıyoruz. Bir yerde eğitimle ilgili iyi örnekler görürken, başka bir yerde olumsuz örneklerle karşılaşıyoruz. Sorun oradaki yöneticini ya da öğretmenin yeteneğine, becerisine ya da beceriksizliğine  kalıyor.

Çözüm SİSTEM DÜŞÜNCESİNİ de bilmek, öğrenmek ve uygulamak, Sistemik Düşünmek.  Çünkü sistem düşüncesi değişimden ve esneklikten yanadır. Değişen durumlara göre esneyebilen ve donanımlı sistemler uyum içinde ve hedefli çalışırlar. Çünkü bu sistemlerde hedef birliği oluşur. Şu anda bakanından, genel müdürüne oradan milli eğitim müdüründen, okul müdürüne, memurunda öğretmenine eğitimle ilgili hedef birliği içinde olduğumuzu söyleyebilir misiniz? Sizce ilinizdeki Milli Eğitim Müdürünün hedefleri ile derse giren bir Edebiyat öğretmenin hedefleri ne kadar uyuşuyor? Bunun için bir sistemi yönetmek için SİSTEM ÖZELİKLERİNİ bilmeniz (25 adet sistem özelliği bulunmaktadır)* ve bunları dikkate almanız şarttır. Belki de birçoğunu yöneticiler ve öğretmenler deneyimleriyle, sezgileriyle öğrenmiş ve uygulamaktadırlar. Ama bilinci olarak sistemin nasıl çalıştığını bilmeye ve öğrenmeye ihtiyacımız var. Stratejik düşünme her zaman işe yaramaz. Yaptığınız işi büyütmek istiyorsanız sistemik düşünmeyi de bilmeniz gerekir. Biz eğitimi büyütmek istiyoruz.  Görüşmek üzere…

*Tamer Dövücü-Optimum Denge Modeli