Anasayfa / Güncel / Bir asrın ustası ‘Kohen’

Bir asrın ustası ‘Kohen’

1

Bir asrın ustası ‘Kohen’

100 yılı aşkın bir zamandır ayakta kalan Çanakkale’nin ilk fırınını Musevi Cemaati’nin son temsilcilerinden Sabetay Kohen, doğduğu fırında ustalığını zamana ve tarihe direnerek başarıyla sürdürüyor. 1900’lü yıllarda Yako Usta, 1950’li yıllarda ise babasının devraldığı fırını ve ustalığı, 1973 yılından bu yana kendisi devam ettiriyor. Çanakkale’de kalmış üç Yahudi’den biri olan ve Çanakkaleliler tarafından çok sevildiği için ürettikleri öğle saatine kadar tüketilen Kohen Usta, fırınının tarihini ve yaşadıklarını gazetemiz Gündem’e anlattı.

Çanakkale’nin ilk yerleşimcileri Yahudiler, aynı zamanda Çanakkale ticaretinin de ev sahipleri idi. Şu anda ise Çanakkale’yi zorunlu ya da isteyerek terk etmek zorunda kalan Yahudiler’den yalnızca parmakla sayarsak üç kişi var. Çanakkale’nin ilk yerleşimcilerinden olan Sabetay Kohen ise bunlardan biri… Kohen Usta, Fevzipaşa’da babasından kalan 100 yıllık fırını 1973 yılından bu yana çalıştırıyor. Fırının ilk olarak Musevi Cemaati tarafından matsa (hamursuz) çıkartılması için kurulduğunu belirten Kohen, babasından önce ise Yako Usta tarafından çalıştırıldığını söylüyor. Yako Usta’nın İzmir’e yerleşmesi ile 1949 yılında babasına devrediliyor. 1. Dünya Savaşı yıllarında üzerine gülle düşmesi sonucu ağır hasar alan fırın yeniden tadilat edilmiş.

Çanakkale’nin tarihi fırıncısı Kohen Usta ile gerçekleştirdiğimiz sohbette bize aktardıkları şu şekilde:

100 YILI AŞKIN TARİHİ FIRIN2

“Burası 1800 sonları, 1900 başlarında açılıyor. 1. Dünya savaşı zamanında tarihi hamama ve bu fırına gülle düşüyor. Babam da fırıncıydı. Ben bu fırında doğdum. Benden önce 1973 yılına kadar babam çalıştırdı. Babamdan önce burasını Yako Usta çalıştırıyormuş. Yako Usta, 1949 yılında burayı babama devrediyor. Kendisi ise bayoz ve börek üretmek için İzmir’e gidiyor ve 1970’li yıllarda İzmir’in en meşhur ustası oluyor. Yıllarca orada üretim yapıyor. Babam vefat etikten sonra da burası bana geçti.”

MATSA (HAMURSUZ) FIRINI

“Burası aslında matsa (hamursuz) fırın yapmak üzere bizim Musevi Cemaati tarafından yapılmış olan bir fırın. Nisan aylarında üretimi kesip bir ay boyunca hamursuz çıkartılırdı. Anlayacağınız, aslında simitçi fırını değil. Tarihine baktığınızda Musevi Cemaati’nin hamursuz fırını, 1967 yılına kadar hamursuz çıkmaya devam ediyor.”

DEĞİŞMEYEN TEK MEKAN

“Biz burada doğduk ve büyüdük. Burası zaten yerleşim bölgesi olarak Çanakkale’nin ilk yerleşim yerleri. Kurşunlu Camii olsun, Büyük Hamam olsun, burası olsun, bunlar hep tarihi yerler. Bir de ekmek fırını var Set Başı Fırını. Bunlar ve buralar, Fevzipaşa Mahallesi olarak Çanakkale’nin ilk yerleşim yerleri. Çanakkale’nin en az değişen bölgesi de yine bu çevreler.”

“YANLIZCA ÜÇ KİŞİ KALDIK”

“Bizim Cemaatimizden burada 3 kişi kaldık. Bir Salomun Abi var, Beki abla var bir de ben varım. İstanbul’a göç etmiş ancak sürekli olarak gelen Roza Levi de var. Ama onlar yıllar önce buradan taşınmışlar. Burada biz şu anda simit ve poğaça üretiyoruz. Bir yerlere göre daha ucuz satıyoruz. Kendimiz yaptığımız için halka daha ucuz yansıtabiliyoruz. Evliyim bir çocuğum var. Ancak bizden sonra devam etmez tabi birileri tutar fırını devam ettirir. Burası aynı zamanda Mekor Hayim Vakfı’nın.”

MATSA NEDİR?

Hamursuz Ekmeği Musevilik’te Mısır Köleliği’nden kurtuluş anısına her yıl 8 gün Hamursuz Bayramı (İbranice: Pesah)’da yenilen mayasız ekmek. Tevrat’ta anlatıldığı üzere Yahudiler Mısır’dan apar topar çıktıklarında ekmeklerini mayalamaya fırsat bulamadıklarından bu mayasız ekmekleri yemişlerdir.

Matsa Hahambaşılık denetiminde su ve undan üretilir ancak su ve un karıştırıldıktan itibaren 18 dakika içerisinde pişirilmesi gerekir. Bu süre geçtikten sonra mayalanma başlayacağından bu Hamursuz Bayramı’ında kullanılamaz.

(Eren Aşnaz)

Hakkımızda Gündem

Bu Haber Çok Okundu

2

Ünlü Yazar Doğa Okulları’nda

Ünlü Yazar Doğa Okulları’nda İmza günü için Çanakkale´ye gelen çocuk edebiyatının önemli yazarlarından Mavisel Yener‘e …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.